بازار توکنایز داراییهای واقعی تا سال ۲۰۳۰ میتواند به ارزشی در حدود ۱۶ تریلیون دلار برسد. این رقم تنها یک پیشبینی هیجانی نیست، بلکه نشانهای از یک تغییر ساختاری در مفهوم مالکیت، سرمایهگذاری و انتقال ارزش در اقتصاد جهانی است.
اما RWA دقیقاً چیست؟ چرا نهادهای مالی بزرگ جهان به سمت توکنایز داراییهای واقعی حرکت کردهاند؟ و مهمتر از همه، این مدل چگونه در ایران پیادهسازی شده و چه نسبتی با بازار هنر دارد؟
در ادامه، مفهوم RWA، کاربرد آن در هنر و نمونهای ایرانی از اجرای این مدل را بررسی میکنیم.
RWA چیست؟
RWA به داراییهای فیزیکی یا سنتی گفته میشود که با استفاده از فناوری بلاکچین، به توکنهای دیجیتال قابل معامله تبدیل میشوند.
به زبان ساده، اگر داراییای مانند یک اثر هنری، ملک، طلا یا حتی اوراق بدهی وجود داشته باشد، میتوان آن را روی بلاکچین ثبت و مالکیت آن را بهصورت کامل یا جزئی در قالب توکن عرضه کرد. هر توکن نماینده بخشی از آن دارایی واقعی است.
در واقع، بلاکچین در اینجا نقش زیرساخت ثبت مالکیت، انتقال و شفافسازی دادهها را ایفا میکند.
چرا RWA اهمیت دارد؟
۱. شفافیت و ردیابیپذیری
تمام سوابق مالکیت و تراکنشها روی بلاکچین ثبت میشود. این دادهها غیرقابلدستکاری بوده و امکان بررسی عمومی آنها وجود دارد.
۲. دسترسی گستردهتر
داراییهایی که پیشتر تنها در اختیار سرمایهگذاران بزرگ بودند، اکنون میتوانند به واحدهای کوچک تقسیم شوند. این موضوع امکان مشارکت افراد بیشتری را فراهم میکند.
۳. افزایش نقدشوندگی
در بازارهای سنتی، انتقال مالکیت داراییهایی مانند ملک یا آثار هنری فرآیندی زمانبر و پیچیده است. توکنایز کردن میتواند این روند را سادهتر و سریعتر کند.
کاربردهای RWA در جهان
امروزه طیف متنوعی از داراییها توکنایز شدهاند، از جمله:
- املاک و مستغلات
- اوراق بدهی و اوراق قرضه دولتی
- کالاها مانند طلا و فلزات گرانبها
- کربنکردیت
- آثار هنری
در میان این موارد، بازار هنر به دلیل ویژگیهای خاص خود، بستر مناسبی برای توکنایز شدن محسوب میشود.
چرا آثار هنری گزینه مناسبی برای توکنایز هستند؟
بازار هنر بهطور سنتی با چالشهای زیر همراه بوده است:
- نیاز به سرمایه اولیه بالا
- دسترسی محدود به گالریها و حراجیها
- نبود شفافیت کامل در قیمتگذاری
- نقدشوندگی پایین و فروش زمانبر
در نتیجه، بخش بزرگی از جامعه عملاً امکان ورود به این بازار را نداشتهاند.
توکنایز آثار هنری چه تغییری ایجاد میکند؟
۱. مالکیت جزئی
یک اثر هنری میتواند به تعداد زیادی توکن تقسیم شود و هر فرد متناسب با سرمایه خود بخشی از آن را خریداری کند.
برای مثال، تابلویی با ارزش ۵۰۰ میلیون تومان میتواند به ۱۰۰۰ توکن تقسیم شود و هر توکن حدود ۵۰۰ هزار تومان قیمت داشته باشد.
۲. افزایش نقدشوندگی
در مدل سنتی، فروش یک اثر ممکن است ماهها زمان ببرد. اما در مدل توکنایز، انتقال یا فروش سهم دیجیتال سادهتر و سریعتر انجام میشود.
۳. شفافیت در قیمتگذاری
ثبت تراکنشها روی بلاکچین میتواند از معاملات غیرشفاف یا دستکاری قیمت جلوگیری کند.
نمونههای جهانی توکنایز هنر
پلتفرمهایی مانند Masterworks در آمریکا و Maecenas در سنگاپور، آثار هنری چند میلیون دلاری را توکنایز کردهاند و امکان مشارکت سرمایهگذاران خرد را فراهم ساختهاند.
اما آیا چنین مدلی در ایران نیز اجرا شده است؟
بیتا؛ نمونه ایرانی توکنایز آثار هنری
پلتفرم «بیتا» یکی از نمونههای داخلی است که مدل RWA را در حوزه هنر اجرا کرده است. در این پلتفرم، کاربران میتوانند بهصورت سهامی در آثار هنری شامل نقاشی، خوشنویسی، کالیگرافی و سایر هنرهای تجسمی مشارکت کنند.
فرآیند کلی فعالیت
- انتخاب آثار توسط کارشناسان بازار هنر
- اصالتسنجی توسط شرکتهای معتبر
- توکنایز و عرضه سهامی آثار
- عرضه اثر در حراجهای داخلی و تقسیم عواید میان دارندگان توکن
مدلهای سرمایهگذاری
مدل DAT
مناسب افرادی که دانش یا تجربه بیشتری در بازار هنر دارند و میخواهند آثار را بهصورت مستقیم انتخاب کنند.
مدل آرتگلد
یک سبد مدیریتشده از آثار هنری که انتخاب و مدیریت آن بر عهده تیم تخصصی است.
ویژگی متمایز: ضمانت مبتنی بر طلا
یکی از ویژگیهای این پلتفرم، تعریف کف قیمتی مبتنی بر طلا برای برخی توکنهاست؛ برای مثال حداقل معادل یک سوت طلا یا بازهای مشخص از پیش تعیینشده. این سازوکار با هدف ایجاد نوعی سپر محافظتی در برابر افت ارزش اسمی طراحی شده است.
جمعبندی
توکنایز داراییهای واقعی پلی میان داراییهای سنتی و فناوری بلاکچین است. بازار هنر، به دلیل ارزش بالا و ساختار خاص خود، یکی از مناسبترین حوزهها برای این تحول محسوب میشود.
نمونههای داخلی نشان میدهد که توکنایز آثار هنری در ایران وارد مرحله اجرا شده و میتواند به شفافتر و در دسترستر شدن این بازار کمک کند. با این حال، توسعه این حوزه نیازمند چارچوبهای حقوقی شفاف و آگاهی کافی کاربران از ریسکهای موجود است.
⚠️سلب مسئولیت
این مطلب صرفاً با هدف معرفی مفهوم RWA و بررسی یک مدل اجرایی در بازار هنر ایران تهیه شده است.
مطالب مطرحشده بههیچوجه توصیه سرمایهگذاری محسوب نمیشود و هر تصمیم مالی باید با بررسی شخصی و مشاوره تخصصی انجام شود.
